Wstęp: Omdlenia, padaczka i inne napadowe zaburzenia świadomości stanowią interdyscyplinarny problem diagnostyczny i wymagają zwykle przeprowadzenia rozległej diagnostyki. Objawy kliniczne są podobne, nie zawsze precyzyjnie opisane przez pacjenta lub osoby będące świadkami zdarzenia, natomiast podłoże dolegliwości może być różne. Cel badania: Celem badania była ocena przyczyn zaburzeń świadomości o charakterze omdleń u dzieci i młodzieży kierowanych do Kliniki Pediatrii i Neurologii Wieku Rozwojowego oraz ocena przydatności badań dodatkowych w tej grupie pacjentów. Metody: Analizie poddano grupę 70 pacjentów w wieku 4–18 lat kierowanych do Kliniki Pediatrii i Neurologii Wieku Rozwojowego w okresie od stycznia 2000 r. do maja 2006 r. z rozpoznaniem nawracających omdleń. Objawy prezentowane przez tych chorych mogły wskazywać zarówno na neurologiczną, jak i kardiologiczną przyczynę omdleń. Po przeprowadzeniu diagnostyki w warunkach ambulatoryjnych etiologia zaburzeń świadomości pozostawała niejasna. U wszystkich chorych przeprowadzono badanie fizykalne, neurologiczne, kardiologiczne, psychologiczne i/lub psychiatryczne. Wykonano również badania elektrofizjologiczne (EEG, wideo-EEG, EKG, UKG), morfologiczne i czynnościowe badania neuroobrazowe (TK/MR, przezczaszkowe przepływy naczyniowe metodą Dopplera) oraz test pionizacyjny (Tilt test). Wyniki: Ostatecznie omdlenia wazowagalne rozpoznano u 48 osób. W pozostałej grupie chorych w wyniku kompleksowej oceny kardiologicznej zdiagnozowano inne nieprawidłowości w układzie krążenia, a na podstawie wykonanych badań EEG, wideo-EEG oraz badania psychologicznego i/lub psychiatrycznego – padaczkę i zaburzenia konwersyjne. Badania neuroobrazujące u większości dzieci okazały się nieprzydatne w diagnostyce omdleń. Wnioski: Należy większą wagę przywiązywać do dobrze przeprowadzonego wywiadu. W analizowanej grupie dzieci przeważały omdlenia wazowagalne. Największe problemy stwarzają chorzy, u których stwierdzane są zarówno zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu, jak i dodatni wynik testu pionizacyjnego i ta grupa chorych wymaga kompleksowej diagnostyki klinicznej i elektrofizjologicznej; wykonywane badania dodatkowe są komplementarne. Optymalne byłoby zwiększenie współpracy interdyscyplinarnej.

Słowa kluczowe: omdlenia, dzieci, trudności diagnostyczne

Background: Syncope epilepsy and other paroxysmal consciousness` disorders are interdisciplinary diagnostic problem and usually the wide diagnostic spectrum is necessary. Clinical symptoms are not precise described by a patient or persons who are witnesses frequently, usually are similar, but the background of the complaint may be different. Aim of study: The aim of study was to evaluate the causes of consciousness` disorders in the form of syncope, in children and adolescents directed to Department of Pediatry and Child Neurology and to evaluate the usefulness of additional diagnostic investigations in these patients. Methods: 70 patients aged 4–18 years, admitted to Department of Pediatry and Child Neurology for diagnosis of recurrence syncope, in the period from January 2000 to May 2006 were qualified for participation in the study. The symptoms presented by these patients might point for both the neurological and cardiologic reason. After ambulatory diagnostic the etiology of disturbances still was a question. In all patients: physical, neurological, cardiologic, psychological and/or psychiatric examination were done. Similarly electrophysiological investigations (EEG, video-EEG, EKG, UKG), morphologic and functional neuroimaging (CT/MRI, tanscranial intravascular Doppler) and tilting test (Tilt test) werealso performed. Results: Finally vasovagal syncope was recognized in 48 patients. In others after complex cardiological evaluation different cardiological problems were diagnosed and after EEG, video-EEG and psychological and/or psychiatric examination – epilepsy and conversion were diagnosed. Neuroimaging in most part of children were unusefull. Conclusion: More attention should be paid to appropriate interview. In analyzed group of children the diagnosis of vasovagal syncope was predominated. Patients with coexisting: both disorders of bioelectric brain`s function and the positive result of Tilt test cause the biggest diagnostic problem and in this group of patient complex clinical and electrophysiological diagnostic is necessary; performed investigations are complementary. Interdisciplinary cooperation would be optimal.

Key words: syncope, children, diagnostic problems